Gehard Demetz dubbelt gezichten. Vooral die van kinderen, die al jong bestaande rolmodellen als identiteit krijgen opgedrongen. Een meisje krijgt de attributen van de heilige Maria voorgehouden, die bijna als een masker fungeren.
Gehard Demetz dubbelt gezichten, zoals van dit huilerige meisje dat de heilige Maria krijgt opgedrongen in het beeld Miraculous Breath.
Gehard Demetz (1972) presenteerde in 2017 in New York en Rome een opvallende serie houten sculpturen onder de titel Introjection. Ik vind deze werken een fascinerende exploratie van psychologie en identiteit. Op welke manier gaan externe invloeden deel uitmaken van ons innerlijke zelf? Wie zijn wij eigenlijk? Welke maskers dragen wij, onbewust?
De term ‘introjection’ komt uit de psychoanalyse. Het verwijst naar het proces waarbij een persoon gedragingen, overtuigingen of attributen van anderen opneemt en internaliseert. Zonder dat overigens te beseffen. In deze serie visualiseert Demetz hoe het ‘externe’ — zoals sociale normen, religieuze iconografieën, culturele tradities of zelfs individuele ervaringen — deel worden van de psychologische structuur van het individu.
Gezichten overgeschreven
Demetz projecteert op zijn karakteristieke houten kinderfiguren objecten en iconografieën uit zowel de profane als de sacrale wereld. Sommige sculpturen tonen kinderen waarbij hun gezichten of hoofden samensmelten met andere elementen.
Dit ‘dubbelen’ van gezichten kan gezien worden als een metafoor voor de manier waarop identiteit altijd een samengestelde realiteit is. Wat we van buiten opnemen — geloofssystemen, narratieven, verwachtingen — wordt onderdeel van hoe we onszelf zien en tonen. De maskers of vermengde gezichten laten zowel samenhang als spanning zien tussen innerlijke individualiteit en sociale invloeden.
Gehart Demetz dubbelt gezichten van Jezus en een treurig jongetje, onder de ironische titel Life without Christmas.
Door de beelden van kinderen te gebruiken — vaak levensgroot opgesteld op sokkels zodat ze oog in oog staan met volwassenen — benadrukt Demetz dat deze processen al vanaf jonge leeftijd starten. De kinderen lijken zo te staan op de grens tussen onvervulde potentie en al vroeg aangeleerde overtuigingen. Ze zijn gevangen tussen hun natuurlijke innerlijke wereld en de wereld die hen vormt. Identiteit is nooit puur.
Met schitterend vakmanschap geeft Demetz aan dat er een constante beweging is tussen wat we overnemen van anderen en wat we zijn van onszelf. Kijk naar de twee grote handen van het jongetje. En de kleine handen van Jezus, die langzaam bezit van hem wil nemen. Kijk naar die details, die vier voeten. Je moet wel uit Val Gardena komen om vanuit het figuratieve zo’n diep verhaal te kunnen neerzetten. Onwaarschijnlijk goed.
Leraar Herrgottschnitzerei
Gehard Demetz werd in 1972 geboren in Bolzano (Bozen), Italië. Hij woont en werkt in Selva di Val Gardena, een plaats in de Dolomieten met een eeuwenoude traditie van religieuze houtsnijkunst. Hij groeide op binnen deze culturele context en volgde daardoor op jonge leeftijd een opleiding tot beeldhouwer in ‘herrgottschnitzerei’, de traditionele religieuze houtsnijkunst van Zuid-Tirol – een ambacht dat hij tussen 1986 en 1991 studeerde en waarin hij later ook jarenlang lesgaf.
Demetz brak daarna internationaal door als kunstenaar, net zoals Bruno Walpoth, Willy Verginer, Gregor Prugger en zijn naamgenoot Aron Demetz (geen familie), ook allen geboren in plaatsen in Val Gardena. De eerste kunstenaars in dit rijtje hebben hun carrière inmiddels grotendeels afgerond. Ze tikken soms de zeventig jaar al aan. De vijftigers Aron en Gehard Demetz zijn nog relatief ‘jong’ in vergelijking met hun voorgangers.
Mijn favoriete beelden van Gehard Demetz, uit de serie Introjection uit 2017.
Door de jaren heen heeft Demetz internationaal erkenning gekregen met solo‑tentoonstellingen in New York, Rome, Duitsland en elders. Zijn werk is geëxposeerd in toonaangevende instellingen en galerieën, waaronder de Jack Shainman Gallery in New York en het MACRO – Museo d’Arte Contemporanea in Rome.
Jan Bom, 20 januari 2026
