Gregor Prugger heeft een hart van hout. Uit een hartvormig beeld ontspruit een takkenbos die sprekend lijkt op de wijdvertakte bloedsomloop in de menselijke longen. Met dit beeld neemt deze houtkunstenaar uit Val Gardena het verhaal dat al in het hout verborgen zit als uitgangspunt. Ik noem dat Dendroism.
Gregor Prugger heeft een hart van hout gemaakt, deels gesneden, deels een takkenbos. Uit de serie ‘Incorporations’.
In tal van werken van Prugger (geboren in 1954 in St. Ulrich/Ortisei in, Zuid-Tirol, Italië) duiken duidelijke echo’s van natuurlijke vormen op. Kenmerkend daarvoor vind ik de manier waarop Prugger structuren van wortels, knoesten, ringen en takken tot onderdeel van een sculptuur verwerkt, zoals in de serie Incorporations.
Prugger en het Dendroism
Hoewel hij natuurlijke objecten niet letterlijk kopieert, lijkt zijn beeldtaal vaak te zijn voortgekomen uit de associatie met organische groei, verstrengeling en ritme. Soms accentueert hij alleen natuurlijke lijnen zodat ze bijna abstracte poëtische vormen onthullen. Andere keren blijft hij dichter bij herkenbare bomen, takken en wortelstelsels. De interactie tussen natuurlijk gegroeide vormen en door menselijke handen gesneden contouren maakt zijn werk herkenbaar en uniek.
Prugger is hiermee van de bekende houtsnijders uit Val Gardena diegene die het meest bij de uitgangspunten van het Dendroism aansluit. De bomen of het hout verbergen in zich al het verhaal. De kunstenaar voegt daar hooguit eigen elementen aan toe.
Zonen van de Dolomieten
Prugger behoort tot een moderne generatie kunstenaars uit Val Gardena die de eeuwenoude houtsnijtraditie van hun regio voortzetten én tegelijk radicaal vernieuwen. Tot zijn generatiegenoten behoren Willy Verginer en Bruno Walpoth, die ook nog steeds in Ortisei wonen en werken. Ze zijn behoorlijk honkvast, deze zonen van de Dolomieten. Prugger verbeeldde dit gevoel zelfs in een beeld, dat hij Homesickness noemde. Het is een wilde boomstronk, deels wortelstok, met daarop twee gouden vleugels gemonteerd. Waar hij ook was, hij vloog het liefste meteen terug naar zijn roots.
Homesickness, een beeld van Prugger dat duidelijk maakt hoe hecht hij verbonden is aan Val Gardena.
Ook Prugger’s artistieke ontwikkeling is diepgeworteld in zijn jeugd. Hij groeide op in het atelier van zijn vader, ook een houtsnijder. Hier leerde hij al vroeg het ambacht kennen. Na zijn formele opleiding aan de kunstacademie in Florence keerde hij terug naar Val Gardena. Daar doceerde hij eerst beeldende kunst op de middelbare school in Ortisei, om daarna een intensieve opleiding in het houtsnijden in de werkplaats van zijn vader te voltooien. Hier kwalificeerde hij zich als ‘Meister im Holzbildhauerhandwerk’. Op 25-jarige leeftijd opende hij zijn eigen atelier en begon zijn carrière als zelfstandig kunstenaar.
Uit zijn serie ‘Ji de priac’: dikke takken waar Prugger open monden en andere organische vormen op monteerde.
De natuur in de bergen is het centrale thema in Prugger’s werk. Inspiratie vindt hij niet in abstracte ideeën, maar in de dingen die hij observeert tijdens wandelingen. Dat kunnen natuurlijke vormen zijn, maar ook ritmes en structuren in bomen, planten, stromend water van bergbeekjes en de verticaal oprijzende rotsformaties. Zijn benadering is er een van dialoog met de natuur. Hij woont dan ook de hele zomer hoog in de bergen, waar hij in een oude boerenschuur werkt. Het is zijn uitvalsbasis voor speurtochten naar zijn bronnen van inspiratie en beeldpoëzie. Hier ontvangt hij ook wel groepen toeristen.
Kunstwerken die moeten vergaan
Prugger heeft een lange tentoonstellingshistorie, zowel nationaal als internationaal. Sinds de jaren tachtig presenteerde hij zijn werk op talrijke solo- en groepstentoonstellingen, van Noord-Italië tot Duitsland en Nederland. Zo was hij onder meer te zien in het CODA Museum in Apeldoorn als onderdeel van een groep Val Gardena-beeldenkunstenaars in 2011 — een belangrijk moment dat zijn werk ook buiten Italië onder de aandacht bracht. Op de website Artsy staan heel wat van zijn werken te koop.
Daarnaast participeerde hij in internationale projecten zoals de Biennale Gherdëina met het Sculpture Forest Sanctuary-project. Hierbij werd zijn werk, samen met andere kunstenaars, geplaatst in natuurlijke bosomgevingen, waarbij gebruik werd gemaakt van materialen uit het bos zelf. Het idee van deze werken was dat ze in de loop van de tijd zouden vergaan en weer onderdeel van het ecosysteem werden — een concept dat trouw blijft aan Prugger’s artistieke thema’s van natuur en vergankelijkheid.
In 2025 ontving hij Prugger de Merit Ladin-prijs, waarmee zijn levenslange bijdrage aan de cultuur en het artistieke erfgoed van Zuid-Tirol werd erkend. De jury waardeerde vooral de heldere symboliek, ‘de poëtische beeldtaal en de verbinding tussen handwerk en idee’ in zijn oeuvre — kwaliteiten die zijn benadering van hout en natuurlijke vormen benadrukken.
Jan Bom, 18 januari 2026
