De Royal Standard of Ur is één van de meest indrukwekkende houten objecten uit de vroege stedelijke beschavingen van de mensheid. Het werd gemaakt rond 2600–2400 v.Chr. tijdens de Vroeg-Dynastieke Periode III in het oude Sumer — een van de eerste cultuurgebieden waar steden, administratie en sociale hiërarchie tot bloei kwamen.
De Royal Standard of Ur: een verhaal van macht, vakmanschap en vroege houtbewerking.
Dit object werd opgegraven door de Britse archeoloog Sir Leonard Woolley in de jaren 1920 in de Koninklijke Begraafplaats van Ur in het huidige zuidelijk Irak. Het is genoemd naar de manier waarop het zou zijn gebruikt — als standaard die op een stok kon worden gedragen — maar onderzoekers zijn het er inmiddels over eens dat de precieze functie nog onbekend is.
Houten basis vergaan
Zeker is wel dat de Standard een houten kistje was — een lichte maar stevige basis waarop kunstenaars een uitzonderlijk detailrijke mozaïekdecoratie aanbrachten. Het oorspronkelijke hout is grotendeels vergaan, maar de restanten van de decoratie vertellen hun eigen verhaal. Kleine stukjes lapis lazuli, rode kalksteen en schelp zijn ingelegd in een basis van bitumen (natuurlijk asfalt). Hierdoor er ontstaan levendige scènes die duizenden jaren later nog steeds hun verhaal vertellen
De twee belangrijkste zijden van het object staan bekend als de Oorlog– en de Vrede-panelen. Op de Oorlog-zijde zie je een Sumerisch leger met strijdwagens, infanterie en gevangenen — één van de vroegste visuele representaties van georganiseerde oorlogvoering.
De Standard of Urk toont hier de ‘Vrede-zijde’, met muzikanten.
Op de Vrede-zijde worden dieren, goederen en muzikanten afgebeeld tijdens een feestmaal, met de leider centraal en groter dan de anderen. Deze beelden lijken niet alleen verhalen te vertellen over strijd en overvloed, maar ook over hoe macht en sociale orde werden voorgesteld in een maatschappij die zich ontplooide tot een van de eerste staten in de wereld.
Oude handelsnetwerken
Technisch gezien getuigt de Standard van uitzonderlijk vakmanschap. De keuze voor dure en moeilijk verkrijgbare materialen zoals lapis lazuli — uit Afghanistan geïmporteerd — laat zien dat Ur deel uitmaakte van oude handelsnetwerken. De precisie van het snijden en inleggen van de mozaïekstukken, gecombineerd met het gebruik van bitumen om ze te bevestigen, toont niet alleen artistieke vaardigheid, maar ook een diep begrip van materiaal en techniek voor die tijd.
De Royal Standard of Ur is te vinden in het British Museum in Londen. Daar is het onderdeel van de collectie Mesopotamische kunst en één van de hoogtepunten voor iedereen die geïnteresseerd is in de oorsprong van geschreven geschiedenis en vroege stedelijke cultuur. Het museumstuk wordt ook beschreven in de kunstbijbel Janson’s.
Jan Bom, 8 februari 2026
