Silenzio is een landschap, een bergrug, een wolkenlucht waar de maan doorheen schijnt. Stilte en afzondering kunnen helpen bij het vinden van een nieuw levensdoel.
Silenzio, een beeld dat mij terugbracht naar de hoopvolle dagen van het maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Toen ik de Amerikaan Joseph Jaworski ontmoette, wilde hij weten: Is er in Nederland een plek waar het totaal stil is? Een plek waar je dagenlang geen auto kunt horen rijden? Of geen vliegtuig kunt horen overvliegen? Een plek waar alleen de geluiden van de natuur zijn?
Ik kon zo gauw geen voorbeeld bedenken. Op de Hoge Veluwe? Op een Waddeneiland? Nederland is zo druk. Je hoort en ziet overal wel dat er menselijke activiteiten zijn.
Joseph Jaworski was in 2009 in Nederland en ik sprak met hem voor P+ over zijn boek uit 1996: ‘Synchronicity: The Inner Path of Leadership’. Jaworski beschrijft hierin synchroniciteit vanuit zijn eigen ervaringen en verbindt die nadrukkelijk met een periode van stilte en afzondering.
Magische ervaring
Voor hem begint het niet met het najagen van een vooraf vastgesteld doel, maar juist met het stil worden en luisteren naar wat zich aandient. De magische ervaring dat een walvis voor de kust opduikt en hem een boodschap lijkt te brengen. Vervolgens krijgt hij een steeds duidelijker beeld van de richting die hij met zijn leven wil inslaan.
Daarna beginnen zich opmerkelijke ontmoetingen en gebeurtenissen voor te doen die aansluiten bij die nieuwe richting. Jaworski noemt zulke betekenisvolle samenlopen synchroniciteit. De gebeurtenissen lijken toevallig, maar krijgen duiding doordat ze aansluiten bij de innerlijke ontwikkeling die eraan voorafging.
Bij Jaworski is synchroniciteit dus geen truc om wensen te laten uitkomen. Het is eerder een proces van innerlijke oriëntatie, gevolgd door betekenisvolle gebeurtenissen in de buitenwereld.
Van Jaworski leerde ik ook: Toeval bestaat niet. En: wanneer zich rampen voordoen, kunnen mensen zonder met elkaar te communiceren een enorme gezamenlijke kracht ontwikkelen om dit ongeluk te keren en te boven te komen.
Naar de wildernis
In de hoopvolle dagen van het maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) was het onder meer duurzaam georiënteerde directeuren populair om zich gezamenlijk terug te trekken. Onder anderen topman Herman Wijffels van de Rabobank organiseerde zulke reizen naar verre landen, naar Botswana en Zuid-Afrika. Onder de vlag van ‘Natural Leadership’ zouden de ‘leiderschapstrails’ tot een dieper besef leiden. Strategisch bedrijfsbeleid is niet op de korte termijn gericht, maar op de generaties die na ons komen. Dat hoorde je in die tijd regelmatig op podia, waar je Captains of Industry hoorde zeggen: ‘Ik doe dit voor mijn kleinkinderen’.
Daar moest ik aan terugdenken toen ik dit verstilde landschapje Silenzio assembleerde. Wolken en bergen gemaakt van afvalhout uit de duurzame houtbouw, cross-laminated timber (clt). Als maan een vergulde schijf van hemelboom, gekapt omdat het een ongewenste exoot is die gevaarlijk is voor zijn omgeving. En voor de dieptewerking als ‘boom’ een uitgegraven wortelstok. Al met al voldoet dit beeld aan de kunsthouding Dendroism.
Jan Bom, 28 september 2026
