De houten koffiekan van Klaas Gubbels is een oranje uitvoering van zijn iconische onderwerp. Hij maakte de kan in duizenden varianten en met de meest uiteenlopende technieken.
De houten koffiekan van Klaas Gubbels uit 2004: ‘Oranje kan’.
Gubbels schilderde en tekende de kan in ontelbare varianten, maakte etsen, zeefdrukken en litho’s, sneed tweehonderd exemplaren uit karton, boetseerde haar in klei en construeerde sculpturen van ijzer. Deze houten gerestaureerde ‘Oranje kan’ kwam voor een openingsbod van 1250 euro in de verkoop op Kunstveiling.nl, in de zomer van 2026.
De Nederlandse kunstenaar Klaas Gubbels (1934) behoort tot de meest herkenbare kunstenaars van zijn generatie. Sinds de jaren vijftig bouwt hij aan een oeuvre dat op het eerste gezicht verrassend eenvoudig lijkt. Steeds opnieuw keren dezelfde motieven terug: een koffiekan, een tafel, een stoel, een schaakbord of een fles.
Kracht van herhaling
Toch schuilt juist in die herhaling zijn grote kracht. Gubbels bewijst dat een alledaags voorwerp een onuitputtelijke bron van vernieuwing kan zijn. Zoals de Italiaanse schilder Giorgio Morandi zijn flessen en vazen eindeloos bleef onderzoeken, zo maakte Gubbels de koffiekan tot zijn persoonlijke icoon. ‘Zijn’ kan is inmiddels uit duizenden herkenbaar, door de kracht van herhaling – Gubbels heeft het zelf overigens liever over ‘ketel’.
Gubbels bewaarde zijn aller-allereerste koffieketel (fragment uit documentaire ‘Het universum van Klaas Gubbels’).
Gubbels begon al tijdens zijn academietijd in Rotterdam met het schilderen van een ouderwetse geëmailleerde koffieketel die hij thuis had. De vorm fascineerde hem: eenvoudig, krachtig en direct herkenbaar. Dat ene voorwerp bleef hem uitdagen.
De koffiekan werd vervolgens geen onderwerp, maar een hulpmiddel. Gubbels heeft meermaals gezegd dat zijn werk eigenlijk niet over koffiepotten gaat, maar over schilderkunst: compositie, kleur, vorm, ruimte en spanning. Wanneer het onderwerp vastligt, kan alle aandacht naar de schilderkunst zelf gaan.
Hij zei daarover: ‘Ik wil bewust dat saaie omdraaien. Dus dat het saaie iets is.’
De houten koffiekan, gesigneerd door Gubbels.
Door steeds hetzelfde motief te gebruiken, dwingt hij zichzelf telkens iets nieuws te ontdekken. De uitdaging zit niet in een nieuw onderwerp, maar in een nieuwe oplossing. En dat al bijna 70 jaar, blijkt ook uit deze documentaire ‘Het universum van Klaas Gubbels’ (AVRO TROS op NPO Start). In deze film over zijn kunstenaarsleven toont Gubbels ook een veel grotere houten kan – op 43.00 minuten. Ook worden er opnames getoond van het maken van houtdrukken van een gestileerde kan.
Kan is gerestaureerd
En dus maakte hij ook dit oranjekleurig houten exemplaar. Het lijkt een enorm beeld, maar dat is het niet: 35 x 25 x 6 cm (h x b x d). Kunstveiling.nl vermeldt daarbij: ‘Het sculptuur (uit 2004) verkeert in gerestaureerde staat. De tuit is in het verleden gebroken geweest, maar vakkundig en professioneel gerestaureerd, inclusief het topje van de tuit. De restauratie is netjes uitgevoerd en doet geen afbreuk aan de uitstraling van het object.’
Houtbewerking was blijkbaar niet het meest geslaagde uitstapje van de kunstenaar, technisch gezien. Of heeft een eigenaar de kan laten vallen? Hoe dan ook: het is weer wel een uit duizenden herkenbare ‘Gubbels’, dit houten beeldje.
Jan Bom, 28 juni 2026
